1986’da meydana gelen patlama sebebiyle paramparça halde olan Çernobil nükleer santralinin reaktör odasının derinliklerine gömülmüş uranyum yakıtı kütlesinde çekirdek parçalanması süreçleri yeniden başlıyor.
Bilim insanları Science dergisinde konu hakkında uyarılar içeren bir makale yazdı.
Sheffield Üniversitesi’nden kimyager Neil Hyatt, fisyon yani çekirdek parçalanması olayını ‘mangalda yanan köz gibi’ şeklinde ifade ederken, Ukraynalı bilim insanları da bu durumun kendi kendine normale dönüp dönmeyeceğini veya yeni bir kazayı önlemek için önlemler alınması gerekip gerekmediğini bulmaya çalışıyor.
Fisyon reaksiyonu, bir nötronun, uranyum gibi ağır bir element atomunun çekirdeğine çarparak yutulması, bunun sonucunda bu atomun kararsız hâle gelerek daha küçük iki ayrı çekirdeğe bölünmesi şeklinde açıklanıyor.
Uzmanların birkaç yılı var
Kiev’deki enstitüde çalışan bilim insanı Maksim Savelyev, yeni bir kaza olasılığını dışlayamayacaklarını belirtti. Bunun yanında nötron sayısının yavaş biçimde artıyor olması nedeniyle durumu yönetmekten sorumlu olanların, bu tehdidi ortadan kaldırmanın bir yolunu bulmak için hala birkaç yılının olduğunu ekledi.
26 Nisan 1986’da santralde meydana gelen patlama sırasında, uranyum yakıt çubukları, zirkonyum kaplamaları, grafit kontrol çubukları ve yangını söndürmek için dördüncü reaktörün çekirdeğine dökülen kum lavlara dönüşerek reaktör odasına yayıldı ve 170 ton readyoaktif uranyum içeren bir erime oluşturdu.
Patlamadan bir yıl sonra, dördüncü reaktörün kalıntıları üzerine çelik ve betondan yapılan bir koruma duvarı inşa edilmişti. Bununla birlikte içeri yağmur suyunun girmesiyle nötronlar yavaşladı ve uranyum çekirdeklerinin fisyon reaksiyonu göstermesi ihtimalini arttırdı.
Şiddetli yağışlarla birlikte nötron sayısında da keskin bir artış meydana geldi. Bu eksikliği gidermek için uzmanlar 2016 yılında koruma duvarı üzerine yeni bir kalkan inşa etti.
Bu yapı sayesinde koruma duvarındaki çoğu noktadaki sabit kaldı, ancak şimdi nötronlar birkaç yeni yerde görünmeye ve birikmeye başladı. Çernobil tesislerinden birinde, sayıları dört yılda neredeyse iki katına çıktı. Bölgedeki donmuş yakıt, içinden geçen nötronların uranyum çekirdeklerini daha ‘verimli’ bir şekilde parçalamasına neden oluyor. Bilim insanları, yeni fisyon reaksiyonu yeniden başlatma problemini çözmenin kolay olmayacağını düşünüyor.
