Bilim insanları, ölümcül olan ve şu ana kadar enfekte ettiği her hayvanı etkileyen ‘zombi geyik hastalığı’nın (çüretıcı adıyla Kronik Zayıflama Hastalığı – CWD), insanlara da bulaşma potansiyeline sahip olabileceğini açıkladı.
Bu hastalık, geyikleri yön bulma kabiliyetlerini kaybetmiş, salyaları akan ve insanlardan korkmayan bir hale getirebiliyor. Yeni bir rapora göre, hastalık artık yabani domuzlarda da tespit edildi ve bilim insanları bunun evcil domuzlara yayılabileceği ve insanlar için risk oluşturabileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Uzmanlardan Kritik Uyarılar
Minnesota Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalıklar konusunda uzman olan Dr. Michael Osterholm, “Yabani domuzların bu hastalığa yakalanabileceğine dair sınırlı veri elde ettik. Bu durum evcil domuzların da etkilenme ihtimalini gündeme getiriyor. Peki bu, domuz eti pazarında ya da sığır eti endüstrisinde ne gibi etkiler yaratabilir? Bunlar çok ciddi sorular” dedi.
Minnesota Doğal Kaynaklar Dairesi’nin fonladığı raporda, hastalığın avcılar tarafından yakalanan enfekte geyiklerden insanlara bulaşma riski taşıdığı da vurgulandı.
Zombi Geyik Hastalığı Nedir?
CWD, bulaşıcı bir süngersi beyin hastalığıdır. Beyin ve sinir sistemine zarar veren anormal prion proteinlerinin neden olduğu bu hastalık, davranış değişiklikleri ve ‘zombi benzeri’ belirtilerle kendini gösterir. Beyaz kuyruklu geyik, katır geyiği, geyik, mus ve ren geyiği gibi geyik ailesine mensup tüm hayvanlar bu hastalıktan etkilenebilir.
Teesside Üniversitesi’nde mikrobiyoloji öğretim görevlisi olan Dr. Bruno Silvester Lopes, hastalığın insanlara bulaşma ihtimalinin tamamen göz ardı edilemeyeceğini belirtti. Lopes, “CWD’ye neden olan anormal prionlar, insanları etkileyebilen Creutzfeldt-Jakob hastalığı (CJD) gibi diğer prion hastalıklarına yol açan prionlarla benzerdir. Çeşitli koşullar altında prionların türler arası bariyeri aşabildiğini gösteren çalışmalar mevcut. Bu risk düşük kabul edilse de tamamen reddedilemez” dedi.
Ayrıca Lopes, hastalığın enfekte et yediği bilinen yabani domuzlarda tespit edilmesinin, hastalığın evcil domuzlara ve insanlara yayılması için sınırlı bir mesafe kaldığını vurguladı. “Eğer bu hastalık domuz ve geyik etinden oluşan gıda sistemine girerse, prion proteinleri yok edilemez ve insanlar için ölümcül olabilir” diye ekledi.
Hastalığa Karşı Alınabilecek Tedbirler
Şu ana kadar CWD vakaları Kuzey Amerika, Güney Kore ve Norveç, Finlandiya, İsveç gibi Avrupa’nın bazı bölgelerinde görülmüştür. Şu an için Birleşik Krallık’ta risk minimal seviyede bulunuyor. Dr. Lopes, Birleşik Krallık’ın CWD’nin yaygın olduğu bölgelerden hayvan ürünleri ithalatına yönelik sıkı tedbirler aldığını ve bu sayede hastalığın yayılma ihtimalinin azaltıldığını belirtti.
CWD bulunan bölgelerdeki bireyler için Dr. Lopes’in önerileri şunlardır:
- Enfekte olduğu bilinen geyik ve mus gibi hayvanların et ve sütünü tüketmekten kaçının.
- Yerel yaban hayatı ve avlanma düzenlemelerine uyanız.
- Avcılık yapıyorsanız geyik ve mus karkaslarını işlerken eldiven kullanın.
- Sıkı biyogüvenlik kurallarına riayet edin.
- Hayvan proteinini geviş getiren hayvanlara veya işlenmiş hayvan proteinini çiftlik hayvanlarına yedirmekten kaçının.
Creutzfeldt-Jakob Hastalığı (CJD) Nedir?
CJD, beyin dokusuna zarar vererek zihinsel yetilerin ve hareket kabiliyetinin hızlı bir şekilde kaybolmasına yol açan nadir ve ölümcül bir hastalıktır. Birleşik Krallık’ta her dokuz milyonda bir kişi bu hastalığa yakalanmaktadır.
Belirtileri arasında
- Zihinsel yeti kaybı ve hafıza sorunları,
- Kişilik değişiklikleri,
- Denge ve koordinasyon kaybı,
- Konuşma bozuklukları,
- Görme sorunları ve körlük,
- Anormal sarsıntı hareketleri,
- Beyin fonksiyonları ve hareket kabiliyetinin ilerleyici kaybı bulunur.
- CJD’ye neden olan prionlar çok dayanıklıdır; aşırı sıcaklık ve radyasyonla yok edilemezler. Bu yüzden hastalık, virüs ve bakterilerden farklı olarak antibiyotik veya antiviral tedavilere yanıt vermez. Şu an için CJD için bir tedavi bulunmamaktadır; ancak semptomları hafifletecek tedaviler mevcuttur.
