Pfizer şirketi Covid-19 aşısını çıkaracağını ve aşıyı bulan bilim adamlarından ikisinin de Türk olduğunu duymuşsunuzdur.
2009 yılında İngiliz ‘The Independent’ gazetesinde çıkan bir habere göre 1996 yılında Pfizer şirketi geniş spektrumlu bir antibiyotik olan farmasötik için insan üzerinde denenmesine ihtiyaç duymuş.
ABD merkezli şirket, bir menenjit salgınının ortasında Nijerya’nın gecekondu kenti Kano’ya “insani görev” dediği yadımı gerçekleştirmek için doktorlarından oluşan bir ekip gönderdi. Ancak çalışanlardan biri, bunun kritik hastalığı olan çocuklar üzerinde yapılan ruhsatsız tıbbi bir deneme olduğunu iddia ediyor.
En az 11.000 kişiyi öldüren salgın zirve yaptığı sırada, Pfizer doktorları ekibi Nijerya kampına Kano Bulaşıcı Hastalıklar Hastanesi’nde toplanan kalabalıktan 200 hasta çocuk seçip, yarısına Trovan adı verilen deneysel Pfizer ilacının dozları verildiği iddia ediliyor. Diğer çocuklar üzerinde ise rakip bir şirketten kanıtlanmış bir antibiyotik verilmiş.
Çocuklardan 11’inin öldüğü ve çok daha fazlasının daha sonra organ yetmezliğinden beyin hasarına kadar ciddi yan etkilere maruz kaldığı iddia edilmiş. Pfizer ekibi iki hafta sonra menenjit, kolera ve kızamık gibi hastalıkları olanlar hala kampta sırada beklerken, toplanıp oradan ayrılmış.
Pfizer çalışanı Juan Walterspiel olmasaydı muhtemelen bu olayı kimse duymayacaktı. Juan Walterspiel Tıbbi denemeden yaklaşık 18 ay sonra, şirketin o zamanki CEO’su William Steere’ye, duruşmanın “etik kuralları ihlal ettiğini” söyleyen bir mektup yazmış.
Walterspiel, mektuptan bir gün sonra şirketten kovulmuş. Pfizer, Walterspiel’in mektubunla “ilgisiz!” nedenlerle bir gün sonra kovulduğu konusunda ısrar ediyor.
Şirket, Trovan’ı aldıktan sonra yalnızca beş çocuğun öldüğünü ve sertifikalı ilaç Rocephin iğnesi aldıktan sonra altı çocuğun öldüğünü iddia ediyordu. İlaç devi, çocuklara zarar verenin ilaç denemeleri değil menenjit olduğunu söylüyor. Ama ebeveynler çocuklarını deneysel bir tıbbi deney için sunduklarını biliyor muydu?
Nijeryalı ebeveyn Malam Musa Zango, “Hayır,” dedi. O sırada 12 yaşında olan oğlu Sumaila’nın duruşmaya katıldıktan sonra sağır ve dilsiz kaldığını iddia ediyor. Ancak Pfizer bunu yalanladı ve onayın Nijerya devleti ve tedavi görenlerin aileleri tarafından verildiğini söyledi. Bir Kano etik komitesinden bir izin mektubu üretti. Mektubun geçmiş tarihli olduğu ve komite ilk tıbbi denemeden bir yıl sonra kurulduğu ortaya çıktı.
Bir dizi davada talep edilen cezai tazminatlardan 8 milyar dolardan fazla ve Nijerya’da birkaç Pfizer personeli için olası hapis cezaları söz konusuydu. Trovan, Pfizer’in umduğu çok satan bir ilaç olmadı ve artık üretimde değil. AB uyuşturucuyu yasakladı ve ABD’de satıştan çekildi.
2011 yılında ‘The Guardian’ gazetesinde çıkan habere göre Menenjitten ölen dört Nijeryalı çocuğun ebeveynleri, tartışmalı bir uyuşturucu denemesi nedeniyle Pfizer’a karşı 15 yıllık yasal mücadelenin ilk kazananları oldu.
Dünyanın en büyük araştırma tabanlı ilaç şirketi Perşembe günü her aileye 175.000 $ ödeme yaptığını duyurdu. Bunu daha fazla tazminat anlaşmasının izlemesi bekleniyor.
Bu firma sizin Covid-19 aşınızı yapacak. Eski hatalarından ders çıkardıklarını umuyoruz. İnşallah her şey iyi gider diyelim.
(Aşağıdaki linklerde İngiliz basınına konu olan olayın detayları mevcut…)
https://www.theguardian.com/world/2011/aug/11/pfizer-nigeria-meningitis-drug-compensation
