Ana vatanı güneybatı Asya olan safran, boyu 20-30 cm kadar olan, çiçeğinin tepesindeki tozları baharat olarak kullanılan, ekonomik olarak çok değerli bir bitki türüdür. Safran bitkisinin yaprakları uzun ve koyu yeşil renkte iken, çiçekleri mor bir renktedir.
Safranın içerisinde niasin, riboflavin, piridoksin (B6 vitamini), C vitamini, potasyum, bakır, kalsiyum, demir, fosfor, çinko ve selenyum gibi hayati öneme sahip olan mineraller vardır.
Peki safran nasıl yetiştirilir? Bu çok zahmetli bir süreçtir. 100 gram safran elde etmek için yaklaşık 1 dönümlük alana ekim yapılır. Safran çiçeği üzerindeki her bir tepecik sabah güneş doğmadan önce tek tek toplanır. Yalnızca yarım kilo safran için 75 bin çiçekten toplanan 225 bin tepeciğin kullanılması gerekir.
Oldukça keskin bir kokuya sahip olan safran baharatının tadı da çok etkilidir. Hafif acımsı olduğundan miktar olarak küçük ölçülerde tüketilmelidir. Renk verme özelliği ile de bilinen safran kendi ağırlığının 100 bin katı büyüklükte suya altın sarısı renk verebilir.
Safran yiyeceklere parlak sarı bir renk katan bir baharattır. Tadı ve bu özelliği sebebiyle Arap, Orta Asya, Avrupa, Hint, İran, Fas ve Cornwall mutfaklarında oldukça yaygın olarak tercih edilir.
Türk mutfağında ise özellikle pilavlarda ve etli yemeklerde kullanılan safran, sütlü tatlılarda ve zerdede de kullanılır. Sarı rengi ve keskin kokusu ile tavuk yemeklerinde ve farklı balık yahnilerinde sos içeriği olarak tercih edilir.
Safranı çay olarak tüketmeniz de mümkün. 1 su bardağı safran çayı hazırlamak için 6-7 adet kadar safran yeterlidir. Kaynattığınız suyun içerisine safranı ekleyin ve 5 dakika demlenmesini bekleyin. Safran çayının içine tatlandırmak için çubuk tarçın veya bal da kullanabilirsiniz.
Safran bitkisinin başak kısmının tohumlarından elde edilen safran yağı oldukça faydalıdır.
Yemeklerde, hazır gıdalarda ve şuruplarda renklendirici ve tat verici özelliği nedeniyle kullanılan safran ilaç sektöründe, kumaş boyamada ve parfüm yapımı başta olmak üzere birçok alanda da yaygın olarak kullanılır.
SAFRANIN KULLANIM ALANLARI
Uzmanlar safranın kokusunu otsu ya da samansı bir etkiyle karışık metalik bal rengini andırır diye tarif eder. Tadı da biraz keskin ve samansıdır.
Safran yiyeceklere parlak sarı bir renk katar. Sıra dışı tadı ve yemeklere kattığı sarı renk nedeniyle safran; Arap, Orta Asya, Avrupa, Hint, İran, Fas ve Cornwall mutfaklarında oldukça yaygın olarak kullanılır. Şekerlemeler ve likörlerde de sıklıkla safran bulunur. Safranın yerine genellikle aspir (Carthamus tinctorius, “Portekiz safranı” ya da “yalancı safran”) veya zerdeçal (Curcuma longa) kullanılır.
SAFRANIN FAYDALARI
Geleneksel tedavi yöntemi olarak çok eski bir tarihe sahip olan safranın antikarsinojenik (kanser bastırıcı), antimutajenik (mutasyon önleyici), immünomodüle edici, ve antioksidan benzeri özellikleri olduğu modern tıp tarafından bulunmuştur. Safran özellikle Çin ve Hindistan’da kumaş boyası olarak ve parfümeride kullanılır.
Anti kanserojen maddeler sayesinde bağışıklık ve sinir sistemini güçlendirir.
Karaciğeri temizlediği gibi kandaki zararlı hücreleri de temizleyerek damar tıkanıklığı riskini azaltır. Safran çiçeği kalp kaslarını kuvvetlendirerek kalp hastalıklarına yakalanma oranını düşürür.
Safranın içerdiği bileşenler bünyede depresyona neden olan asit dengesinin bozulmasına engel olmaktadır. Bu özelliğinden dolayı ruh sağlığı alanında yaygın olarak safran kullanılır.
Etkili antioksidan özelliğinden dolayı safran, sindirim sistemi için faydalıdır.
Safran potasyum açısından zengin olduğu için kan basıncını sağlıklı seviyelerde tutmaya yardımcı olur.
Safranın içerdikleri cilt sağlığı açısından da faydalıdır. Cildin temizlenmesi ve genç kalması için safran cilt maskelerinde yaygın olarak kullanılır.
Safranın zararları yada yan etkileri var mı?
Safranın hem faydaları hem de yan etkileri konusunda yapılan araştırmalar şuan için yetersizdir. Ancak yapılan çalışmalara göre gebelik döneminde tüketilen safran çayının, rahimde kanamalara sebep olduğu gibi bilgiler elde edilmiştir. Bu nedenle hamilelik ve emzirme dönemlerinde tüketilmesi kesinlikle yasaktır. Ayrıca kullandığınız düzenli ilaçlar ve bilinen bir hastalığınız varsa safran çayı tüketmeden önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız.
Dünya genelinde tüketimi oldukça popüler olan bu bitki, insan sağlığına müthiş faydaları ile bilinmektedir. Ancak kan basıncı sorunu olanlar, kalp-damar hastalıkları olanlar, epilepsi gibi sinir sistemi hastalıkları olanlar doktorlarına danışmadan kullanmamalıdır. Biz yazımızda genel bilgileri verdiğimiz için başka bir hastalığı veya alerjisi olanlar çok dikkatli tüketmelidir. Ayrıca aşırı kullanımı ishal, kusma, mide bulantısı, burun ve dudaklarda uyuşukluk yapabilir.
